മക്കയിലെ മുസ്‌ലിം സമൂഹത്തിൽ പ്രവാചകൻ മുഹമ്മദ് നബി (സ) യോടുള്ള സ്നേഹവും ആദരവും ചരിത്രപരമായി എത്രത്തോളം ആഴത്തിൽ വേരൂന്നിയിരുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്ന പ്രധാനപ്പെട്ട ചരിത്രസാക്ഷ്യങ്ങളാണ് മൗലിദ് ആചരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മധ്യകാല പണ്ഡിതന്മാരും സഞ്ചാരികളും രേഖപ്പെടുത്തിയ വിവരണങ്ങൾ. പ്രത്യേകിച്ച്, നബി (സ) യുടെ ജന്മസ്ഥലത്തോടുള്ള മക്കക്കാരുടെ ആദരവും അവിടെ അവർ നടത്തിയിരുന്ന സന്ദർശനങ്ങളും തബർറുക്കും മൗലിദ് ദിനാചരണവും സംബന്ധിച്ച രേഖകൾ ഈ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ തുടർച്ചയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

1. ഇബ്‌നു ജുബൈറിന്റെ വിവരണം

അൻദലൂസിയൻ സഞ്ചാരിയും ചരിത്രരേഖാകാരനുമായ അബൂൽ ഹുസൈൻ ഇബ്‌നു ജുബൈർ (ഹിജ്റ 540–614) തന്റെ പ്രസിദ്ധമായ യാത്രാവിവരണമായ രിഹ്‌ലത് ഇബ്‌നു ജുബൈർയിൽ മക്കയിലെ നബി (സ) യുടെ ജന്മസ്ഥലവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു വിവരണം നൽകുന്നു. റബീഉൽ അവ്വൽ മാസത്തിലെ തിങ്കളാഴ്ച, പ്രത്യേകിച്ച് നബി (സ) യുടെ ജന്മദിനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അവസരത്തിൽ, ആ സ്ഥലം പൊതുജനങ്ങൾക്ക് തുറന്നുകൊടുക്കുകയും മക്കക്കാർ അവിടെ എത്തി തബറ്രുക്ക് സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നുവെന്ന് അദ്ദേഹം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. മൗലിദ് ദിനം മക്കയിൽ ജനസാന്ദ്രവും പ്രസിദ്ധവുമായ ഒരു ദിനമായിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിവരണം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിവരണത്തിന്റെ ആശയം ഇങ്ങനെ സംഗ്രഹിക്കാം:

“റബീഉൽ അവ്വൽ മാസത്തിലെ തിങ്കളാഴ്ച, പ്രവാചകൻ (സ) യുടെ ജന്മഗൃഹമായ ഈ അനുഗ്രഹീത സ്ഥലം തുറക്കപ്പെടുകയും ജനങ്ങൾ അവിടെ പ്രവേശിച്ച് തബറുക്ക് സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അത് നബി (സ) യുടെ മൗലിദിന്റെ മാസമായതിനാലായിരുന്നു. അവിടുന്ന് ജനിച്ച പ്രത്യേക ദിനത്തിൽ മക്കയിലെ വിശുദ്ധ സ്ഥലങ്ങൾ തുറന്നുകൊടുക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ആ ദിവസം മക്കയിൽ പ്രസിദ്ധവും ജനനിബിഡവുമായിരുന്നുവെന്ന് കാണാം.”

— രിഹ്‌ലത് ഇബ്‌നു ജുബൈർ, പേജ് 92, ദാറു ബൈറൂത്ത് പതിപ്പ്.

ഈ രേഖയിൽനിന്ന്, നബി (സ) യുടെ ജന്മസ്ഥലത്തിന് മക്കക്കാരുടെ ഇടയിൽ നിലനിന്നിരുന്ന പ്രത്യേക ആത്മീയ പ്രാധാന്യവും മൗലിദ് ദിനത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള പൊതുസന്ദർശനവും തബറ്രുക്കിന്റെ പാരമ്പര്യവും വ്യക്തമായി മനസ്സിലാക്കാനാകുന്നു.

2. ഇബ്‌നുൽ ജസരിയുടെ സാക്ഷ്യം

മൗലിദ് വിഷയത്തിൽ രചന നടത്തിയ പ്രമുഖ ഖുർആൻ പാരായണപണ്ഡിതനായ ഇമാം ഇബ്‌നുൽ ജസരി (റ) മക്കയിലെ നബി (സ) യുടെ ജന്മസ്ഥലവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മറ്റൊരു പ്രധാനപ്പെട്ട ചരിത്രസാക്ഷ്യം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. നബി (സ) യുടെ ജന്മസ്ഥലം മക്കയിലെ “ശിഅബ്” എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന പ്രദേശത്തായിരുന്നുവെന്നും അത് മക്കക്കാർക്ക് തലമുറകളായി പരിചിതമായിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ രേഖപ്രകാരം, ഓരോ വർഷവും മൗലിദ് ദിനത്തിൽ മക്കക്കാർ ആ സ്ഥലത്തേക്ക് കൂട്ടമായി പുറപ്പെടുകയും, ഈ അവസരം സാധാരണ പെരുന്നാൾ ദിനത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ ഗംഭീരമായി ആചരിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഈ പാരമ്പര്യം തന്റെ കാലത്തേക്കും തുടർന്നിരുന്നുവെന്നും, ഹിജ്റ 792-ൽ താൻ ഹജ്ജ് നിർവഹിച്ചപ്പോൾ ആ സ്ഥലം സന്ദർശിക്കുകയും അവിടെനിന്ന് തബറ്രുക്ക് സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തുവെന്നും ഇബ്‌നുൽ ജസരി രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ആ സ്ഥലത്തിന്റെ ബറകത്ത് താൻ നേരിട്ട് അനുഭവിച്ചറിഞ്ഞതായും അദ്ദേഹം സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു.

— ഇബ്‌നുൽ ജസരി, ഉർഫുത്തഅ്‌രീഫ് ബിൽ മൗലിദിശ്ശരീഫ്.

ചരിത്രപരമായ പ്രാധാന്യം

ഈ രണ്ട് രേഖകളും പരിഗണിക്കുമ്പോൾ, മക്കയിലെ നബി (സ) യുടെ ജന്മസ്ഥലവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആദരവും മൗലിദ് ദിനത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള പൊതുസന്ദർശനവും തബറുക്കും ഒരു ആധുനികകാലത്ത് രൂപപ്പെട്ട ആചാരമെന്ന നിലയിൽ മാത്രം കാണാനാകില്ലെന്ന് വ്യക്തമാകുന്നു. വ്യത്യസ്ത കാലഘട്ടങ്ങളിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന സഞ്ചാരിയും പണ്ഡിതനും മക്കയിലെ ഈ പാരമ്പര്യത്തെ നേരിട്ടുള്ള നിരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ, നബി (സ) യോടുള്ള മക്കക്കാരുടെ സ്നേഹവും അവിടുത്തെ ജന്മസ്ഥലത്തോടുള്ള ആദരവും മൗലിദ് ദിനാചരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സാമൂഹിക-ആത്മീയ പാരമ്പര്യങ്ങളും ചരിത്രത്തിന്റെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിലൂടെ നിലനിന്നിരുന്നുവെന്നതിന് ഈ രേഖകൾ പ്രധാനപ്പെട്ട പ്രാഥമിക സാക്ഷ്യങ്ങളായി പരിഗണിക്കാവുന്നതാണ്.